» Av. Barış Çabuk Blog Yazıları

GELİŞEN TÜRKİYE’DE MARKA HAKKININ ÖNEMİ VE KORUNMASI




GELİŞEN TÜRKİYE’DE MARKA HAKKININ ÖNEMİ VE KORUNMASI

GİRİŞ

Günümüzde ticari hayat çok büyümüş ve ticari ilişkiler büyük miktarlarda cironun yapıldığı uluslar arası niteliğe bürünmüştür. Bu büyük faaliyetler içerisinde şirketler tüketicileri markalarıyla etkilemişler ve marka artık ürünün satılmasında en belirleyici etken olmuştur. İnsanlar ürün tercihlerini markalara göre yapmaya başlamış  ve marka üründen ayrı olarak bir maddi değer kazannmıştır. Bu nedenle maddi değeri çok büyük boyutlara ulaşan ve başlı başına bir değer olan markaların kanuni düzenlemeye tabi tutulması kaçınılmaz olmuştur.  

İlk önce markanın tanımı yapmak gerekirse, Marka, ticarî bir malın tanıtılmasına ve benzerlerinden ayırt edilmesine yarayan, resim, şekil vs işaretlere verilen isimdir. 

Söz konusu işaretler, yasalarda gösterilen kamu yararına konmuş yasaklarla ahlak ve adaba aykırı olmamak, milli duyguları zedelememek ve haksız şekilde kamuyu aldatıcı bulunmamak ve ayrıca izne bağlı ise gerekli izin alınmış olmak koşuluyla, özel bir şekil verilen veya herhangi bir çizgi yahut resim yahut renkle birlikte bulunan harf, rakam, renk ve kelime veya kelimelerden oluşmuş bir bütünün marka olarak korunması hakkını verir; marka tescilli olmasa bile öncelikle tanıtılmış olması halinde yine sahibi lehine kazanılmış hak oluşturur ve yasaca korunur. 

Ticarî hayatın her geçen gün gelişmesiyle birlikte, marka hakkının korunması hususu da giderek önem kazanmaktadır.

 MARKA HAKKININ KORUNMASINDA SÜRELER

 24.06.1995 tarih ve 556 sayılı Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, marka hakkının korunması amacıyla çıkarılmış bu konudaki en temel hukukî metindir.

Buna göre marka hakkının korunabilmesi için tescil edilmiş olması şarttır. Tescil edilmemiş markalar, genel hükümlere göre korunur.

Tescilli markanın koruma süresi başvuru tarihinden itibaren 10 (on) yıldır. Bu süre, onar yıllık dönemler halinde yenilenir.

Koruma süresi sona eren marka, sahibinin veya onun yetkili kıldığı vekilin talebi ve yönetmelikte öngörülen yenileme ücretinin ödenmesi koşuluyla yenilenir.

Yenileme süresi mevcut tescilin sona erdiği gün başlar. Yenileme sicile kayıt edilir ve yayınlanır.

Koruma süresinin bitiminden itibaren altı aylık süre içerisinde yenilenmeyen markalar hükümsüz sayılır.

 

MARKA HAKKINA TECAVÜZ HALLERİ VE BAŞVURULABİLECEK HUKUKÎ YOLLAR

Başkasına ait marka hakkına iktibas veya iltibas suretiyle tecavüz ederek mal veya hizmet üreten, satışa arz eden veya satan kişi 1 (bir) yıldan 3 (üç) yıla kadar hapis ve 20 (yirmi bin) güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.

Marka koruması olan eşya veya ambalajı üzerine konulmuş marka koruması olduğunu belirten işareti yetkisi olmadan kaldıran kişi hakkında bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasına hükmolunur.

Yetkisi olmadığı halde başkasına ait marka hakkı üzerinde satmak, devretmek, kiralamak veya rehnetmek suretiyle tasarrufta bulunan kişi 2 (iki) yıldan 4 (dört) yıla kadar hapis ve 5 (beş) bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.

Bu suçların soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlıdır.

 

MARKA SAHİBİNİN TALEPLERİ

Marka hakkı tecavüze uğrayan marka sahibi, mahkemeden, aşağıdaki taleplerde bulunabilir:

    a) Marka hakkına tecavüz fiillerinin durdurulması,

    b) Tecavüzün giderilmesi ve maddi ve manevi zararın tazmini,

     c)Marka hakkına tecavüz dolayısı ile üretilmesi veya kullanılması cezayı gerektiren eşya ile bu eşyaları üretmeye yarayan araç, cihaz, makine gibi vasıtalara el koyulması talebi.

    d) (c) bendi uyarınca el konulan ürünler üzerinde kendisine mülkiyet hakkının tanınması, (Bu durumda, söz konusu ürünlerin değeri, tazminat miktarından düşülür. Bu değer, kabul edilen tazminatı aştığı zaman, marka sahibinin fazlayı karşı tarafa ödemesi gerekir.)

   e)Marka hakkına tecavüzün devamını önlemek üzere tedbirlerin alınması, özellikle bu maddenin (c) bendine göre el koyulan ürünlerin ve araçların üzerlerindeki markaların silinmesi veya marka hakkına tecavüzün önlenmesi için kaçınılmaz ise imhası talebi.

    f) Marka hakkına tecavüz eden kişi aleyhine verilen mahkeme kararının, masrafları tecavüz eden tarafından karşılanarak, ilgililere tebliğ edilmesi ve kamuya yayın yoluyla duyurulması.

 

HUKUK DAVALARINDA YETKİLİ MAHKEME

Marka sahibi tarafından, üçüncü kişiler aleyhine açılacak hukuk davalarında yetkili mahkeme, davacının ikametgahının olduğu veya suçun işlendiği veya tecavüz fiilinin etkilerinin görüldüğü yerdeki mahkemedir.

TAZMİNAT

Marka sahibinin izni olmaksızın, marka taklit edilerek üretilen ürünü üreten, satan, dağıtan veya başka bir şekilde ticaret alanına çıkaran veya bu amaçlar için ithal eden veya ticari amaçla elde bulunduran kişi, hukuka aykırılığı gidermek ve sebep olduğu zararı tazmin etmekle yükümlüdür.

Taklit markayı herhangi bir şekilde kullanmakta olan kişi, marka sahibinin markanın varlığından ve tecavüzden kendisini haberdar etmesi ve tecavüzü durdurmasını talep etmesi halinde veya kullanmanın kusurlu bir davranış teşkil etmesi halinde, sebep olduğu zararı tazmin etmekle yükümlüdür.

Dava sonucunda haklı çıkan taraf, haklı bir sebebin veya menfaatinin bulunması halinde, masrafları karşı tarafa ait olmak üzere kesinleşmiş kararın günlük gazete veya benzeri vasıtalarla tamamen veya özet olarak ilan edilmesini talep etmek hakkına sahiptir.

İlanın şekli ve kapsamı kararda tespit edilir. İlan hakkı, kararın kesinleşmesinden sonra 3 (üç) ay içinde talep edilmezse düşer.

Açıklamalardan anlaşılacağı üzere marka kanune sıkı sıkıya korunmuş olup, bu kanuna muhalefet hallerinde ağır cezalar düzenlenmiştir. Bu nedenle şirketlerimizin marka konusunda daha dikkatli olmalarını şiddetle tavsiye etmekteyiz.

Av. A. Taner DOMBAK 



Ad Soyad :
E-Mail :
Web Sitesi :
Yorumunuz :
    Resimdeki karakterleri yazınız
   
web tasarım